W drodze powrotnej - kolegiata w Tumie pod Łęczycą

Październikowy dzień powszedni, słoneczny, wietrzny i chłodny, świat widziany zza okien auta mieni się już wszystkimi barawami złotej polskiej jesieni. Wracając z Głogowca, od siostry Faustyny, przejeżdżamy przez Tum pod Łęczycą, z tak doskonale znaną z fotografii w podręcznikach do historii - jeszcze z czasów szkoły podstawowej - romańską kolegiatą Najświętszej Marii Panny i św. Aleksego. Romańska bryła świątyni prawie w szczerym polu, tuż obok drewniany kościółek pod wezwaniem św. Mikołaja wzniesiony w 1761 r. , nieopodal jakby opuszczone domostwo. Dzień powoli zaczyna szarzeć, ściągają chmury, słońce chyli się ku zachodowi, za chwilę pozostanie po nim jedynie jasna poświata.

Budowa tej romańskiej kolegiaty została rozpoczęta prawdopodobnie w 1149 r., a konsekracja kościoła - możliwe, że jeszcze nieukończonego - miała miejsce w roku 1161. Świątynia, oprócz funkcji sakralnej, pełniła też rolę obronną, służyła jako schronienie dla okolicznej ludności choćby w czasie najazdu Tatarów w 1241 r., którzy nie byli w stanie jej zdobyć, ale w 1293 bądź 1294 r. ta sztuka udała się wojowniczym Litwinom. Następnie w roku 1306 i 1331 była niszczona przez Krzyżaków. W XIV - XV w. w czasie odbudowy świątyni pojawiły się w jej architekturze elementy gotyckie - sklepienia naw bocznych zamieniono na krzyżowo-żebrowe, powstały także - zachowane do dziś - ostrołukowe arkady. Natomiast w 1569 r. przed wejściem głównym wybudowano renesansową kruchtę, zasłaniającą romański portal. A w 1705 r. kolegiata została ponownie zniszczona, tym razem przez Szwedów, w czasie wojny północnej.

Gdy weszliśmy do środka, kilkanaście osób oczekiwało już na nabożeństwo różańcowe. Wnętrze było łagodnie rozświetlone. Uklękliśmy w nawie głównej do cichej, indywidualnej modlitwy. W międzyczasie przychodzili kolejni wierni. Modlitwa w tak wiekowych murach to jednak prawdziwy przywilej. Kamienie przeniknięte - na przestrzeni kilkuset lat - szeptanymi i głośnymi modlitwami, dymem kadzidła, dźwięcznym śpiewem, monumentalną muzyką organową, tworzą wyjątkową atmosferę sprzyjajacą skupieniu i rozmowie z Bogiem. Niektórzy śpieszący na Różaniec wyglądali tak, jakby przyjeżdżali prosto po pracy z nieodległej Łęczycy. W każdym miejscu, które odwiedzam, lubię się poczuć jak u siebie w domu, chciałbym się zatrzymać na dłużej, nie śpieszyć się, nie pędzić, nie być w drodze, tylko móc w wolnym tempie rozpocząć dzień, tak go przepędzić i zakończyć. Odwiedzić ciekawe miejsca, pobyć w nich, odpocząć czy to w kościele, czy w katedrze. Zamarzyło mi się zatem jeszcze tu wrócić, na kilka dni, by móc przyjść do kolegiaty na poranną czy wieczorną mszę, na nabożeństwo różańcowe lub majowe, i poczuć się przez chwilę jak u siebie.

październik 2022 r.

Głogowiec - wspomnienia - część 21

Fantastyczne jest przecinanie się dróg ludzkich. Wiem, że nawrócenie zawdzięczam modlitwom mamy, kilkanaście lat poza Kościołem, wcześniej wiara z tradycji, kulturowa, w liceum wagary na lekcjach religii, zawsze z dala od wszelkich wspólnot, od służby liturgicznej, od pielgrzymek. Dopiero po nawróceniu zrozumiałem ogromną wartość wiary mamy - wiary cichej, pokornej, wytrwałej, cierpliwej, głębokiej, konsekwentnej. Różaniec w dłoni, na spacerze w lesie, w ogrodzie, w mieszkaniu, w samochodzie. Wiara, jaką przekazała mamie jej mama, a moja babcia - Genowefa. W domu na ścianie wisi obraz - żywot świętej Genowefy z 1893 r. przywieziony z Adamowców, choć widnieje na nim stempel z cyrylicą - "dopuszczeno cenzuroju, g. Warszawa, 1893". Patronka babci, obraz nabył jej dziadek, gdy Genowefie groziła utrata wzroku. Pielgrzymki do Kalwarii Wileńskiej, modlitwy w Ostrej Bramie, i także w tym czasie, gdy w Winlie przebywała już siostra Faustyna Kowalska. Później, po ucieczce na fałszywych dokumentach do Polski, w roku 1946, zamieszkanie blisko miejsca, w którym swój skromny pokoik miał ks. Michał Sopoćko w drewnianym piętrowym domu przy ulicy Złotej w Białymstoku, a następnie przy kaplicy u Sióstr Jezusa Miłosiernego na ulicy Poleskiej; i naprzeciw tego drewnianego domu z ulicy Złotej mała Florcia biegała do przedszkola w kamienicy, która stoi po dziś dzień. A w latach 80-tych prace w czynie społecznym przy budowie kościoła Miłosierdzia Bożego na Białostoczku, w którym złożone zostały szczątki błogosławionego ks. Sopoćki. Tak te drogi zwykłych śmiertelników i przyszłych świętych się czasem przeplatają, że nie sposób uwierzyć, by był to zwykły przypadek. Mamy ich w końcu jako orędnowników w Niebie.

Już po diagnozie z pażdziernika 2021 r., w październiku 2022 r. udało nam się wyruszyć do Głogowca. Mama już wyraźnie słabła. Chłodny, choć słoneczny październikowy dzień, monotonna jazda autostradą w remoncie, dopiero po zjeździe z niej można było odetchnąć, wąskie asfaltowe drogi, z małym ruchem, schludne wsie ziemi łódzkiej, małe sosnowo-brzozowe zagajniki, i poczucie, że musi się tu dobrze żyć. W końcu pojawia się tablica z napisem - Gogowiec. W tej wsi na świat przyszła Helenka Kowalska dnia 25 sierpnia 1905 r., jako trzecie z dziesięciorga dzieci Stanisława i Marianny Kowalskich. Stąd wyruszyła w wielki świat, do Łodzi, Warszawy, Wilna, krakowskich Łagiewnik. Przed skromnym domem z jasnej cegły, asfaltowy parking, a dalej pastwiska, pola, i na horyzoncie ekrany autostrady. Na pastwisku stado krów, przypatrujących się jedynym w tym momencie pielgrzymom; silny, porywisty wiatr potęgował wrażenie chłodu, a dzień był powszedni, więc tłumów tego dnia być nie mogło. Okazało się, że dom, w którym urodziła się i mieszkała Helenka był akurat odnawiany. Niezwykle uprzejmy i pogodny mężczyzna zajmujący się remontem, stwierdził, że w żaden sposób nie będziemy mu przeszkadzać. Mimo wykonywanych prac znalazł kilka chwil, by nas po domu świętej oprowadzić. W tych bardzo skormnych warunkach mieszkała liczna rodzina Kowalskich, małe izdebki, jedna oczywiście kondygnacja, do tego pan Stanisław miał tu też swój ciesielski warsztat. Tak też sobie wyobrażałem warsztat stolarski mojego dziadka - Floriana, gdzieś w drewnianym domu w Adamowcach na Wileńszczyźnie. Przez okna wpadały promienie słońca, tworząc nastrój domowgo ciepła, rodzinnej miłości, tak dobrze znane z domu rodzinnego, i mnie, i mamie - mamie jeszcze z czasu zanim jej tata, a mój dziadek, nie został zabrany do wojska, z którego już nie powrócił. Setki wspomnień, modlitwy wypowiadane w myślach, chwile, które chce się zatrzymać już na zawsze. Miejsce, w którym można odpocząć i pozostać, nie musieć wracać do rzeczywistości, tej mozolnej, pełnej trudu, cierpienia, w mamy przypadku - ciężkiej choroby. Ja żyłem nadzieją, a wiem teraz- po odnalezieniu zapisanej odręcznie karteczki z własną modlitwą w mamy modlitewniku - że ona nie miała złudzeń. Takich chwil zatrzymać się jednak nie da, dane nam są po to, byśmy mogli zebrać siły i mężnie stawiać czoła tej tylko z rzadka przyjaznej codziennej rzeczywistości, z reguły pełnej przeciwnosci, bólu i cierpienia. W tych mamy zmaganiach z chorobą, wsparciem była między innymi święta Faustyna, choc i przed chorobą miała do niej nabożeństwo. Dlatego też tak chętnie mama odwiedzała dawny klasztor na Antokolu w Wilnie, w którym Pan Jezus podytkował Faustynie koronkę do Miłosierdzia Bożego. Ucieszył ją też niezmiernie - planowany już od dawna - przyjazd do Głogowca. W drodze powrotnej odwiedziliśmy jeszcze Świnice Warckie, a w nich kościół, w którym ochrzczona została Helenka, i który był jej kościołem parafialnym. Przepyszny obiad w pobliskiej restauracji i czas nastał, by wracać do domu, z myślą, że tu jeszcze kiedyś wrócimy. A w drodze powrotnej, gdy "sąsiadka" świętej Faustyny, zabierała krówki z pastwiska, zatrzymałem auto, poszedłem na podwróko sąsiadujące z domem państwa Kowalskich i zapytałem czy moglibyśmy nabyć choć butelkę prawdziwego wiejskiego mleka. Kilka minut porozmawialiśmy z życzliwymi gospodarzami, a do Warszawy wróćiliśmy z przepysznym mlekiem od krówek z pastwiska naprzeciw domu rodzinnego siostry Faustyny.

Duchowe wędrowanie - przygotowanie - część 20

Dwa lata otrzymałem na pożegnanie się z Mamą, w tym sześć miesięcy przerwy od pracy, by czas ten poświęcić tylko Jej. Jeszcze siły się tliły, silna wolna życia wbrew słabnącemu ciału. I niezapomniany maj, który niesie ze sobą niebiańskie zapachy. Maj jest miesiącem szczególnym. W roku 1982 był czasem odejścia Babci - Genowefy Szpak, i od tej pory majowy zapach kwitnących bzów, wszelkich kwiatów, budzącej się do życia natury przywodzi mi na myśl światy nieziemskie, rozstanie z ukochaną Babcią, na samo ich wspomnienie mam wrażenie przemieszczania się w inną przestrzeń, pełną prawdziwego życia.

Maj 2023 r. był czasem ostatnich wędrówek, wspomniana wcześniej Mikaszówka, Lipsk nad Biebrzą, Rubcowo, Puszcza Augustowska, Święta Woda, Puszcza Knyszyńska. Bujna, soczysta zieleń w nieskończonej niemal liczbie odcieni. Postój na polnej drodze, gdzieś między Krasnem a Połominem, w drodze do Mikaszówki. Słoneczny, choć chłodny dzień, i wiatr wyjątkowo silny, potęgujący poczucie chłodu, ostatnie kawałki upieczonego w domu ciasta, gorąca herbata z termosu. A w tym wszystkim nadzieja na cud. Nadzieja, która zaczęła się tlić jeszcze w październiku 2021 r., tuż po diagnozie, choć wtedy to była jeszcze właściwie pewność, że wyzdrowienie jest w zasięgu ręki. I wyjazd do Matki Bożej Ostrobramskiej na cały tydzień. Piękne, słoneczne, październikowe Wilno, we wszystkich barwach złotej litewskiej jesieni, cudny Antokol, Kolonia Wileńska, Starówka, Ostra Brama, cmentarz Bernardynów na Zarzeczu, Belmont, Wileńska Kalwaria. I każdy dzień pełen słońca, pewności, wiary, nadziei. Codzienna modlitwa w Ostrej Bramie. Poranki ze szronem na trawie połyskującym w promieniach porannego północnego słońca, ostre powietrze, i poczucie bycia u siebie, jakby w domu. Zachwyt każdą chwilą. I koronka, którą Mama odmawiała w dawnym klasztorze na Antokolu, z kilkoma paniami, które codziennie, sumiennie o 15:00 przychodziły. One po litewsku, Mama po polsku, i wszystko było zrozumiałe. I prośby o wstawiennictwo świętej Faustyny, po której śladach tak ochotnie dreptaliśmy. Od budynku - obecnie - hospicjum, w którym powstawał obraz Jezusa Miłosiernego, do którego Faustyna codziennie z Antokola wędrowała, poprzez Ostrą Bramę, i koniecznie na odległy od centrum Antokol. Jesienne wielobarwne liście na trawnikach, jabłoń pamiętająca jeszcze świętą, stare odrzwia i piec kaflowy.Te drogi świętej Faustyny i bł. Michała Sopoćki będą się jeszcze często z naszymi przeplatać, przeplatały się już dużo wcześniej. W Białymstoku, przedszkole, do którego Mama uczęszczała mieściło się w przedwojennej kamienicy stojącej prawie naprzeciw drewnianego dwukondygnacyjnego domu, w którym po przyjeździe z Wilna, zamieszkał ks. Sopoćko; w kaplicy u braciszków przy ul. Słonimskiej, gdzie chodziło się również po pachnący, chrupiący chleb z piekarni zakonników, a w którym to budynku ulokowało się seminarium duchowne, gdzie wykładał między innymi ks. Sopoćko; moja pierwsza komunia w kaplicy, przy której u Sióstr Jezusa Miłosiernego żywota dokonał przyszły błogosławiony, i wreszcie przeniesienie szczątków księdza do kościoła Miłosierdzia Bożego na Białostoczku, przy budowie którego brali udział i Rodzice, i nawet mnie się zdarzyło sypać piasek do betoniarki, gdy miałem lat bodaj 7 czy 8. Te drogi się nieustannie krzyżowały i na Białostoczku, a później na Bojarach, a wcześniej jeszcze w czasach zamieszkiwania Mamy przy ulicy Fabrycznej, a następnie Sienkiewicza. I we wrześniu 2014 r. wizyta w Sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Łagiewnikach. I w październiku 2022 r. wyprawa do domu Siostry Faustyny w Głogowcu. Wilno jednak było miejscem szczególnym, to tu na pielgrzymki do Kalwarii przybywała Babcia, to tu Genowefa i Florcia modliły się w Ostrej Bramie przed wyjazdem do Polski w 1946 r. Tu najchętniej Mama wracała. W planach był kolejny wyjazd, lecz nie doszedł już do skutku.